Kultura

Piękność Twą widzę. Od Čiurlionisa do Kairiūkštisa – sztuka litewska pierwszej połowy XX wieku

Przygotowywana przez Muzeum Narodowe w Szczecinie we współpracy z Muzeum Narodowym im. M. K. Čiurlionisa w Kownie wystawa sztuki litewskiej pierwszej połowy XX wieku jest pierwszą w Polsce panoramiczną prezentacją zjawisk artystycznych w sztuce litewskiej przełomu XIX i XX wieku oraz pierwszych dekad ostatniego stulecia, intensywnie rozwijającej się równolegle do polskiego modernizmu i wczesnej awangardy.

Opublikowane

w dniu

W przestrzeni wczesnomodernistycznego gmachu Muzeum Narodowego w Szczecinie kuratorzy zdecydowali się zaprezentować blisko 100 starannie wyselekcjonowanych ze zbiorów kowieńskich dzieł takich artystów, jak Petras Kalpokas, Antanas Žmuidzinavičius, Antanas Samuolis, Adomas Galdikas i Antanas Gudaitis czy Victoras Vizgirda. Nie brakuje także reprezentacji twórczości najsłynniejszego twórcy litewskiego przełomu XIX i XX wieku – uznawanego za narodowego wieszcza litewskiego – Mikalojusa Konstantinasa Čiurlionisa.

Antanas Samuolis (1899–1942), Kobieta w żółci, 1933
olej, płótno, 100 x 74,5 cm
Muzeum Narodowe im. M. K. Čiurlionisa w Kownie, fot. Rimantė Ropytė

W czasie swego krótkiego życia Čiurlionis – przedstawiciel środkowoeuropejskiego symbolizmu, uważany za prekursora abstrakcji i surrealizmu, poszukując charakterystycznej dla fin de siècle’u syntezy malarstwa i muzyki stworzył indywidualny język i styl wypowiedzi artystycznej. Artysta, nawiązując do starych litewskich bajek i opowiadań, w komponowanych na wzór utworów muzycznych malarskich poematach krajobrazu starał się przedstawić archetypiczne poczucie związku Litwinów z naturą. Skomponował około 400 utworów oraz 300 obrazów, liczne grafiki, rysunki
i szkice, a także utwory literackie, zarówno poetyckie pisane wierszem, jak i pisane prozą poematy.

Petras Kalpokas (1880–1945), Willa d’Este (Tivoli), 1927
olej, płótno, 87 x 71,5 cm
Muzeum Narodowe im. M. K. Čiurlionisa w Kownie, fot. Arūnas Baltėnas

W dziełach twórców litewskich kolejnych dwu generacji obecnych na wystawie można prześledzić proces kształtowania się narodowej sztuki litewskiej, co wydaje się szczególnie interesujące
w kontekście odzyskania przez Litwę niepodlegości i ogłoszenia 16 lutego 1918 roku Aktu Niepodległości Republiki Litwy. Ciekawym i ważnym aspektem wystawy jest również możliwość przyjrzenia się licznym koincydencjom stylistycznym i formalnym ze sztuką zachodnioeuropejską, głównie francuską i niemiecką, i – co zważywszy na wielowiekowe bliskie sąsiedzkie więzy dość oczywiste – ze sztuką polską. O tych licznych europejskich powinowactwach można się było dobitnie przekonać podczas niedawnej (2018), zorganizowanej z wielkim rozmachem wystawy symbolizmu krajów nadbałtyckich w paryskim Musee D’Orsay.

Kazys Šimonis (1887–1978), Król, 1925
tempera, papier, 35,6 x 39,4 cm
Muzeum Narodowe im. M. K. Čiurlionisa w Kownie, fot. Arūnas Baltėnas

W kontekście Pomorza oraz dawnych zbiorów szczecińskich warto odnotować obecność
na wystawie dzieł Pranasa Domšaitisa (Franza Domscheita) – interesującego ekspresjonisty, wystawiającego początkowo z Maksem Liebermannem, Edvardem Munchem, Käthe Kollwitz
i Lovisem Corinthem. Po dojściu do władzy nazistów dzieła Domšaitisa uznane zostały za sztukę zwyrodniałą, wówczas zostały skonfiskowane bądź usunięte ze zbiorów muzealnych – także
w Szczecinie (Museum der Stadt Stettin). Wystawiający w latach 20. i początkach lat 30. XX wieku m.in. w Berlinie, Hamburgu, Lubece i Szczecinie Pranas Domšaitis w 1939 roku wyjechał do Austrii,
a w 1949 roku wyemigrował do Kapsztadu.

Adomas Varnas (1879–1979), Na falach. Portret autora i jego żony, 1912
olej, płótno, 70 x 70 cm
Muzeum Narodowe im. M. K. Čiurlionisa w Kownie, fot. Arūnas Baltėnas

Na wystawie można dostrzec obok cech narodowej szkoły litewskiej, licznych odmienności, ale także analogii ze sztuką polską, również rozmaite biograficzne wątki związane z Polską, których choćby
u obu twórców, których nazwiska pojawiają się w tytule wystawy – nie brakuje. Dość wspomnieć
o warszawskich studiach Čiurlionisa w pracowni Ferdynanda Ruszczyca i Kazimierza Stabrowskiego, jego licznych polskich przyjaźniach, a w przypadku Vytautasa Kairiūkštisa o zorganizowanej przez niego wspólnie z Władysławem Strzemińskim w Wilnie pierwszej Wystawie Nowej Sztuki i związkach artysty z ugrupowaniami Blok i Praesens.

Jonas Šileika (1883–1960), Widok Kowna z rzeczki Marwy i uczeń, 1940
olej, płótno, 78 x 108,5 cm
Muzeum Narodowe im. M. K. Čiurlionisa w Kownie, fot. Audrius Kapčius

Szczecińska wystawa została pomyślana jako swoisty wizualny leksykon sztuki litewskiej obejmujacy 24 twórców dwu generacji działajacych w pierwszej połowie XX w. Jest cenną okazją,
aby przekonać się, jak w istocie niewiele wiemy w Polsce o sztuce naszych sąsiadów, wreszcie pozwala zweryfikować dość powszechnie panujące przekonanie o jej postromantycznym charakterze.

Stasys Ušinskas (1905–1974), Plafon Na pamiątkę lotu „Lituaniki”, 1937
olej, płótno, 229 x 208 cm
Muzeum Narodowe im. M. K. Čiurlionisa w Kownie, fot. Audrius Kapčius

Artyści: Mikalojus Konstantinas ČIURLIONIS (1875–1911), Pranas DOMŠAITIS (1880 – 1965), Vladas DRĖMA (1910–1995), Vladas EIDUKEVIČIUS (1891–1941), Adomas GALDIKAS (1893–1969), Antanas GUDAITIS (1904–1989), Vytautas KAIRIŪKŠTIS (1890–1961), Petras KALPOKAS (1880–1945), Leonardas KAZOKAS (1905–1981), Elena KAŽDAILEVIČIŪTĖ (1899–?), Matas MENČINSKAS (1896–1942), Irena PACEVIČIŪTĖ (1918–2002), Petras RIMŠA (1881–1961), Antanas SAMUOLIS (1899–1942), Adomas SMETONA (1901–1942), Jonas ŠILEIKA (1883–1960), Kazys ŠIMONIS (1887–1978), Stasys UŠINSKAS (1905–1974), Adolfas VALEŠKA (1903–1994), Adomas VARNAS (1879–1979), Justinas VIENOŽINSKIS (1886–1960), Viktoras VIZGIRDA (1904–1993), Juozas ZIKARAS (1881–1944), Antanas ŽMUIDZINAVIČIUS (1876–1966).

Muzeum Narodowe w Szczecinie, ul. Wały Chrobrego 3
wystawa czynna: 5 września – 29 listopada 2020

kuratorzy: Osvaldas Daugelis, dr Dariusz Kacprzak
współpraca kuratorska: Genovaitė Vertelkaitė-Bartulienė
organizatorzy: Muzeum Narodowe w Szczecinie, Muzeum Narodowe im. M.K. Čiurlionisa w Kownie (Nacionalinis M.K. Čiurlionio dailės muziejus)
patronat honorowy: Eduardas Borisovas, Ambasador Republiki Litewskiej w Rzeczypospolitej Polskiej, Olgierd Geblewicz, Marszałek Województwa Zachodniopomorskiego

19 lipca 2020 roku – w ostatniej fazie przygotowań wystawy – zmarł jej współkurator, Osvaldas Daugelis, wieloletni dyrektor Muzeum Narodowego im. M.K. Čiurlionisa w Kownie. Wszyscy uczestniczący w pracach przy tym projekcie wystawiennczo-wydawniczym dedykujemy wystawę
i towarzyszący jej katalog Jego pamięci.

Mikalojus Konstantinas Čiurlionis (1875–1911), Sonata Nr 7 (Sonata piramid). Allegro, 1909
tempera, papier, 76,6 x 59,7 cm
Muzeum Narodowe im. M. K. Čiurlionisa w Kownie, fot. Arūnas Baltėnas

***

Wystawa Piękność twą widzę. Od Čiurlionisa do Kairiūkštisa – sztuka litewska pierwszej połowy
XX wieku przygotowana wspólnie z Nacionalinis M.K. Čiurlionio dailės muziejus w Kownie stanowi kolejne ogniwo ważnego dla szczecińskiego muzeum oraz dla kultury Pomorza Programu bałtyckiego, przypominającego, że wybrzeża Bałtyku stanowiły w przeszłości obszar intensywnych kontaktów kulturowych, gospodarczych i politycznych, a nie inaczej jest współcześnie – w zjednoczonej Europie. Istotą programu w ramach jednego z priorytetów naukowo-wystawienniczych Muzeum Narodowego w Szczecinie (Między klasycyzmem a modernizmem. Kultura i sztuka Europy od XIX do połowy
XX wieku) jest współpraca z muzeami sztuki regionu nadbałtyckiego i realizacja wspólnych przedsięwzięć, zarówno prezentacja sztuki polskiej około 1900 roku w muzeach państw basenu Morza Bałtyckiego, jak i realizacja wystaw sztuki wszystkich krajów nadbałtyckich w Muzeum Narodowym
w Szczecinie. Dotychczas w Szczecinie pokazano: we współpracy z Latvijas Nacionālais mākslas muzejs w Rydze sztukę łotewską (Wznosząc się o własnych skrzydłach. Sztuka początku XX wieku
na Łotwie, 2004–2005), we współpracy z Eesti Kunstimuuseum KUMU w Tallinie sztukę estońską (Oswajanie modernizmu. Sztuka estońska 1. połowy XX wieku, 2010–2011). We współpracy
z Bornholms Kunstmuseum na Bornholmie przygotowano Sztukę szczęśliwych ludzi. Malarstwo
na Bornholmie w XIX i XX wieku (2018–2019).

dr Dariusz Kacprzak

Reklama

Kultura

18. Gryfiński Festiwal Miejsc i Podróży Włóczykij- ruszyła sprzedaż karnetów!

Przed nami niezapomniana osiemnastka. Jedna z największych imprez w kraju o szeroko rozumianej tematyce podróżniczej – Gryfiński Festiwal Miejsc i Podróży Włóczykij odbędzie się w terminie 21-25 lutego 2024.

Opublikowane

w dniu

Tradycyjnie głównymi punktami programu będą spotkania z miłośnikami wędrówek, reportażystami, etnografami oraz artystami. W programie oprócz prezentacji podróżniczych znajdziemy wiele wydarzeń towarzyszących – projekcji filmowych, spotkań autorskich, koncertów, warsztatów, degustacja potraw. Łącznie planowanych jest około 50 spotkań.

Oprócz propozycji skierowanych do dorosłej publiczności odbędą się także zajęcia dla najmłodszych czyli Mały Włóczykij.

Uwaga! 22 stycznia 2024 rusza sprzedaż karnetów, biletów na koncerty (dla wszystkich) oraz biletów na Bal Włóczykija i spacery (dla osób z karnetami). Koszt karnetu na festiwal to 170 zł. Bilety dostępne są https://wloczykij.com i https://gdk.com.pl/biletyna

5 lutego ruszy sprzedaż biletów jednodniowych oraz biletów na spacery i Bal Włóczykija dla osób bez karnetów.

Więcej informacji https://wloczykij.com/18/uczestnictwo/bilety-i-karnety/

Informujemy, że trwają zapisy do udziału w 15. Włóczykij Trip Extreme, który odbędzie się w nocy 17/18 lutego 2024. (sobota/niedziela).
Uczestnicy mają do wyboru start na dwóch trasach: 25 lub 50 km. Zapisy i info https://wloczykij.com/18/program/trip-extreme/

Powoli klaruje się program tegorocznej edycji. Warto śledzić festiwalowe nowinki na oficjalnej stronie wloczykij.com oraz fanpejdżu https://www.facebook.com/profile.php?id=100064721589176

Możemy już zdradzić, że na  festiwalowej scenie zagrają DUBSKA, CHRUST i HEY HATO.

Czytaj dalej

Kultura

MOK zaprasza na warsztaty salsy

Już 20. maja w Miejskim Ośrodku Kultury odbędą się warsztaty salsy, które poprowadzi Alicja Maryś, dyplomowana instruktorka tańca z wieloletnim doświadczeniem zawodowym.

Opublikowane

w dniu

Będzie to pierwsze spotkanie w ramach Akademii Kreatywnych Kobiet, zupełnie nowego projektu realizowanego przez MOK, którego celem jest zachęcanie kobiet do aktywnego i kreatywnego spędzania czasu, podejmowania nowych wyzwań i działań na rzecz rozwoju osobistego.

Warsztaty są przeznaczone dla kobiet kochających taniec i ruch, bo obok gorących rytmów salsy nie sposób przejść obojętnie. W czasie zajęć uczestniczki będą pracować nie tylko nad nauką podstawowych kroków, ale również nad minichoreografią z porywającą muzyką latynoską w tle. A co najważniejsze nad właściwym sposobem poruszania się, zmysłowością i pewnością siebie, ponieważ salsa do doskonała szkoła wdzięku i seksapilu.

Zajęcia przeznaczone są dla wszystkich kobiet, również tych, które nigdy wcześniej nie tańczyły. Nie obowiązuje limit wieku – wystarczy zaangażowanie i pozytywna energia!

Dobrą energią uczestniczki zarazi również prowadząca warsztaty Alicja Maryś, której charakterystycznym stylem tańca – pełnym charyzmy, wdzięku i kobiecości – zachwycają się uczestnicy wielu europejskich festiwali tanecznych. Alicja od lat kształci uczniów zachodniopomorskich szkół tańca, a tym, co wyróżnia ją spośród innych instruktorów jest przede wszystkim atmosfera na zajęciach – ciepła, wesoła, a jednocześnie pozwalająca każdemu z uczniów odnaleźć i rozwinąć indywidualny styl, zarówno w tańcu solo, jak i w parach.

Kiedy? 20.05.2023 (sobota), godz. 10:00-13.00

Gdzie? Miejski Ośrodek Kultury w Policach, ul. Traugutta 4

Jak się zapisać? Zapisy przez Strefę Zajęć (www.mokpolice.pl)

Koszt:

Do 7.05 – 90 zł

Do 14.05 – 110 zł

Do 20.05 – 130 zł

Czytaj dalej

Kultura

50. Jubileuszowe Ińskie Lato Filmowe

W terminie 11-20 sierpnia 2023 roku odbędzie się jubileuszowa edycja Ińskiego Lata Filmowego. Po raz 50. spotkają się w Ińsku miłośnicy kina, którym organizatorzy zaproponują projekcje około 80 filmów z całego świata. Filmowy program festiwalu uzupełnią liczne wydarzenia towarzyszące – spotkania z twórcami filmowymi, wystawy, warsztaty, tematyczne wycieczki po regionie, koncerty oraz konkursy.

Opublikowane

w dniu

Jednym z głównych punktów programu będzie otwarcie archiwum festiwalu oraz galerii sztuki współczesnej O.MEGA, w której to zaprezentowana zostanie historia festiwalu oraz wydarzenia nawiązujące do wieloletniej aktywności artystów związanych z festiwalem. Ińsko odwiedzi blisko 50 twórców filmowych oraz gości specjalnych.

Tegoroczna tematyka imprezy koncentrować się będzie wokół następujących cykli filmowych:

BLIŻEJ NATURY – cykl filmowy poświęcony tematyce ekologicznej i przyrodniczej. Rozwinięciem projekcji będą spotkania z osobami czynnie zajmującymi się ochroną środowiska, jak i liczne spacery z przyrodnikami (ornitologami, botanikami, mykologami itd.).

WOKÓŁ BAŁTYKU – Pomorze Zachodnie od zarania dziejów związane było z morzem, które zmieniało swój charakter, a jednocześnie tworzyło osobliwą tkankę kulturową. Festiwal przygląda

się będzie fenomenom związanym z pomorskością. Pomorze to liczne lądy i wyspy, a także niezliczony archipelag małych krain. Szwecja, Niemcy, Litwa, Łotwa czy Finlandia – wszystkie te kraje mają swoje… pomorza. Główny trzon cyklu stanowić będzie konkurs filmów dla młodych twórców z regionu Morza Bałtyckiego.

DOOKOŁA ŚWIATA – PROWINCJE – Ińsko jest jednym z najmniejszych miejscowości w Polsce, w której mieści się kino i aktualnie rozwija się infrastruktura festiwalowa. To miejsce gdzie film jest pretekstem do przyglądania się społecznościom podobnej wielkości na całym świecie, zwłaszcza w mało popularnych kinematografiach świata takich jak Mongolia, Iran oraz Turcja.

DOKUMENTY ŚWIATA – OBRAZY WSPÓŁCZESNOŚCI – blok filmów, w których zastanawiamy się oraz debatujemy nad bieżącymi sprawami dotyczącymi współczesnej cywilizacji, nowym trendom kulturowym, sztuce, odkryciom w nauce oraz przemianom społecznym.

NAJNOWSZE KINO POLSKIE – przegląd najnowszych filmów polskich – fabuł, dokumentów i animacji. Liczne spotkania z twórcami filmowymi. Pośród tegorocznych gości znajdzie się wielu uznanych twórców filmowych – reżyserów, aktorów, operatorów m.in. Jan Jakub Kolski, Andrzej Mastalerz, Ewa Kasprzyk, Jacek Petrycki i inni.

POMERANIKA – program poświęcony szeroko pojętej, lokalnej, archeologii pamięci, zarówno tej sięgającej zamierzchłych czasów prehistorycznych, kultury Księstwa Pomorskiego, jak i czasów powojennych. Pomeranika to przyglądanie się najważniejszym tematom współczesnym, sztuce regionu i lokalnym inspiracjom.

W sekcji imprez towarzyszących jednym z wydarzeń będzie kolejna odsłona Urodzin Budynia – wieczór pamięci Jacka Szymkiewicza, zmarłego w ubiegłym roku autora tekstów i muzyka pochodzącego z Pomorza Zachodniego. Artysta obchodziłby 17 sierpnia swoje 49. urodziny. Osobny dział wydarzeń poświęcony będzie reportażom dźwiękowym oraz słuchowiskom.

Festiwal zainauguruje długometrażowy film dokumentalny poświęcony 50-leciu Ińskiego Lata Filmowego p.t. „Ińskie lata”. Zdjęcia do niego powstają od dwóch lat, a udział w realizacji wzięła blisko setka rozmówców. Reżyserem filmu jest Katarzyna Hoffmann.

15 maja uruchomiona zostanie sprzedaż karnetów na festiwal. Bieżące informacje o festiwalu można śledzić na stronie www.ilf.org.pl. Głównymi organizatorami imprezy są Stowarzyszenie Ińskie Lato Filmowe oraz Urząd Miasta i Gminy Ińsko.

Czytaj dalej
Reklama

Na czasie